Systemy Informacji Geograficznej

Przykładowe dane

Kartogramy i kartodiagramy

Kartogramy w QGIS tworzy się przy pomocy odpowiedniego dopasowania stylów wyświetlania: Właściwości/Styl. Domyślnie warstwa wektorowa wyświetlana jest za pomocą stylu "Symbol pojedynczy". Jednak klikając na listę rozwijaną w lewym górnym rogu można wybrać jedną z 4 innych opcji:

Symbol pojedynczy
Wszystkie obiekty wyświetlane są w tym samy stylu niezależnie od wartości atrybutów
Wartość unikalna
Wybierana jest kolumna atrybutów i ustalane klasy. Wszystkie obiekty o wartości atrybutu identycznej z podaną dla danej klasy wyświetlane są w przyporządkowanym jej stylu. Opcja ta jest wykorzystywana głównie do atrybutów jakościowych (np. klasa gleby, pokrycie terenu etc.) i nazw własnych.
Symbol stopniowy
Wybierana jest kolumna atrybutów i ustalane klasy podobnie jak przy Wartościach unikalnych, przy czym dopasowanie do danej klasy ustalane jest na podstawie zakresu liczbowego. Podziału dokonuje się ręcznie lub przy pomocy automatycznych klasyfikacji (kwantyle, podział Jenksa etc.). Z tej funkcji korzysta się najcześciej przy wykonywaniu kartogramów.
Oparty na regułach
W odróżnieniu od pozostałych klasyfikacji, poszczególne kategorie mogą być tworzone z wykorzystaniem nie tylko jednego ale wszystkich dostępnych atrybutów, a warunki przynależności powstają przy użyciu operatorów - matematycznych, porównania, prostych funkcji geometrycznych etc. Tak powstała klasyfikacja może oddawać zależności między zmiennymi i cechami obiektów np. atrybutem a powierzchnią poligonu.

Odrębnym sposobem wizualizacji, chociaż często łączonym i równie często mylonym z kartogramem jest kartodiagram. Technika ta polega na nałożeniu na mapę wykresów/diagramów ukazujących udział wybranych cech - QGIS umożliwia tworzenia diagramów kołowych lub tekstowych. Opcja ta dostępna jest we właściwościach warstwy: Właściwości/Wykresy. Aby wyświetlić wykresy należy:

  1. W zakładce Wykresy we Właściwościach warstwy zaznaczyć pole Wyświetlaj wykresy
  2. Następnie, na dole okna wybrać z listy rozwijanej odpowiednią kolumnę atrybutów i kliknąć w znajdujący się po lewej stronie przycisk: "+"
  3. Można i z reguły trzeba dodać więcej niż jeden atrybut.
  4. Wykresy pojawią się po kliknięciu Zastosuj

Pozostałe opcje zakładki Wykresy pozwalają dopasować położenie, wielkość i dodatkowe cechy wykresów.

Często do wykonania kartogramu lub kartodiagramu potrzebny jest stosunek dwóch lub więcej pól. W takich przypadkach możemy wykonać obliczenia w zewnętrznym programie lub, co jest zdecydowanie lepszym wyjściem, wykorzystać kalkulator pól.

Kompozycja map w QGIS

Finalnym etapem obróbki cyfrowych danych geograficznych często jest graficzna wizualizacja w postaci mapy. W QGIS etap ten odbywa się na dwóch poziomach - w głównym oknie mapy oraz w menedżerze wydruku. W tym pierwszym ustalany jest zakres mapy, kolejność warstw i style wyświetlania, natomiast w tym drugim wielkość pliku wynikowego, kompozycja elementów i obiekty poza-mapowe (opis, legenda etc.).

Aby przejść do okna kompozycji, po ustaleniu zakresu przestrzennego i tematycznego mapy, należy z meny Plik wybrać opcję Nowy Wydruk. W nowo otwartym oknie można dowolnie rozmieścić między innymi takie elementy jak:

  • Aktualny widok mapy z głównego okna QGIS: Układ/Dodaj mapę.
  • Legendę do aktualnie wyświetlanych klasyfikacji: Układ/Dodaj legendę.
  • Skalę Układ/Dodaj skalę.

Oprócz powyższych, można dodawać etykiety o dowolnej treści, kształty (np. ramka mapy), strzałki itp. Po dodaniu do mapy właściwości każdego obiekty można dodatkowo ustalać w oknie po prawej stronie w zakładce "Obiekt".

Komponując mapę należy pamiętać o paru zasadach i możliwościach:

  • Mapa winna mieć skalę, jeśli pozwala na to użyte odwzorowanie;
  • Do kompozycji mapy można dodawać kilka niezależnych widoków mapy - przy czym za każdym razem zasięg i treść ustala się w głównym oknie QGIS;
  • Jeśli użyta jest klasyfikacja, należy zamieścić legendę, pamiętając, iż jej zawartość stanowią wyłącznie aktualnie wyświetlane warstwy;
  • Skala w jednostkach innych niż płaskie (metry, stopy) ma jakikolwiek sens tylko w przypadku bardzo małych obszarów.

ZADANIA DO ĆWICZENIA 2

ZADANIE 2.1. Wykorzystując przykładową warstwę z województwami wykonaj następujące mapy :
  1. Mapę pokazującą zróżnicowanie liczby ludności w wieku produkcyjnym (WIEK_PROD).
  2. Mapę pokazującą gęstość zaludnienia w osobach/km2 w poszczególnych województwach.
  3. Mapę pokazującą w których województwach nastąpił wzrost, a w których spadek ludności pomiędzy latami 1998 a 2000 oraz aktualną strukturę płci.

PRZYKŁADOWA MAPKA