Systemy Informacji Geograficznej

Edycja istniejących danych

Często istnieje potrzeba dokonania zmiany lub aktualizacji posiadanych danych. Do prostych sposobów edycji można zaliczyć - edycję atrybutów, kasowanie i przenoszenie całych obiektów, zmiany kształtu i położenia.

W QGIS do zmiany danych atrybutowych służy tabela atrybutów. Po wybraniu odpowiedniej warstwy należy włączyć tryb edycji:

Warstwa/Tryb edycji

a następnie otworzyć tabelę atrybutów:

Warstwa/Otwórz tabelę atrybutów.

Włączony tryb edycji (ikona niebieskiego ołówka) umożliwia zmiany nie tylko atrybutów ale i kształtu obiektow wektorowych - w tym trybie widoczne są poszczególne węzły. Dostępne w danym rodzaju geometrii operacje wyszczególnione są w menu Edycja oraz na pasku zadań. UWAGA: dokonane zmiany nie są zapisywane na bieżąco - staje sie to dopiero po ręcznym zapisie lub wyłączeniu trybu edycji.

Obiekty wybrane za pomocą narzędzi graficznych lub danych atrybutowych mogą być w łatwy sposób przenoszone pomiędzy warstwami dzięki opcjom Kopiuj i Wklej. Należy przy tym pamiętać, że atrybuty kopiowane są tylko wtedy jeśli w docelowej warstwie istnieją kolumny atrybutów tego samego typu i o tej samej nazwie. Prostym sposobem przygotowanie warstwy do przeklejenia obiektów jest wyczyszczenie już istniejącej i zapisanie pod inną nazwą. Tym sposobem zachowane zostają informacje o układzie współrzędnych i strukturze danych atrybutowych.

Proste narzędzia edycyjne w QGIS mogą zostać rozbudowane o dodatkowe funkcjonalności za pomocą szeregu wtyczek. Podstawową wśród niech jest wtyczka ftools. Uaktywnić ją można poprzez Menedżera Wtyczek:

Wtyczki/Zarządzaj wtyczkami/ftools

Po uaktywnieniu wtyczki dostępne jest nowe menu - Wektor. Przy edycji danych najbardziej przydatne sa funkcje z podmenu Narzędzia geoprocessingu. Pozwalają one na tworzeniu nowych warstw wektorowych, będących wynikiem algebry map dokonanej na dwóch juz istniejących zbiorach danych. Przykładowo, po wybraniu opcji Różnica możemy odjąć od siebie (przestrzennie) dwie warstwy.

ZADANIE 2.1. Wykorzystując warstwę "world_borders" utwórz plik wektorowy o nazwie "europa" zawierający wyłącznie państwa leżące na kontynencie europejskim. W tak utworzonym pliku zmień dane dotyczące populacji Polski na jak najbardziej aktualne.
Następnie utwórz kolejny plik - "europa30", zawierający państwa o liczbie ludności powyżej 30 mln.

Import danych tekstowych

Nowe dane wektorowe powstają często na drodze importu danych atrybutowych opatrzonych georeferencjami, na przykład pochodzących z kartowania terenowego, lub też w drodze digitalizacji danych obrazowych lub przedstawień kartograficznych.

W pierwszym ze sposobów często mamy do czynienia z danymi punktowymi, w postaci pliku tabelarycznego, w którym dwie z kolumn zawierają informacje o położeniu obiektu. Najczęściej wykorzystuje sie format .csv. W QGIS dostępna jest wtyczka do importu plików csv - opcja "Dodaj warstwę tekstową csv" w menedżerze wtyczek. Po ukatywnieniu wybiera się ją poprzez menu:

Wtyczki/Tekst z separatorami/Dodaj warstwę tekstową rozdzieloną separatorami

Po wybraniu wtyczki ukazuje sie okno dialogowe:


Rycina 1. Okna dialogowe importu danych csv..

Przed wybraniem pliku dobrze jest wskazać separator, czyli znak odzielający kolumny z danymi. W przypadku danych tekstowych najczęściej spotykanymi są przecinek - "," oraz tabulator -"\t". Po wybraniu pliku, jeśli poprawnie został zdefiniowany separator, możliwy będzie wybór kolumn odpowiadających za współrzędne x i y. Należy zwrocić uwagę na prawidłowe ich przyporządkowanie. Po kliknięciu OK warstwa zostanie dodana do mapy. Jednak nie jest ona jeszcze zapisana - należy zrobic to wybierając odpowiednią opcję z menu kontekstowego.

UWAGA: W przypadku tworzenia własnych danych należy pamiętać, że współrzędne muszą być w formacie dziesiętnym, a kolumny winny mieć nagłówki. Dobrym zwyczajem jest też unikanie w nazwach kolumn: spacji, dużych liter i znaków innych niz alfanumeryczne.

ZADANIE 2.2. Stwórz plik tekstowy w formacie .csv, zawierający nazwy oraz współrzędne siedzib gmin powiatu poznańskiego. Stwórz na tej podstawie plik wektorowy shapefile.

Tworzenie warstwy wektorowej

Częstym źródłem danych wektorowych są mapy topograficzne, służące jako podkład digitizacji. Procedura wymaga wyświetlenia mapy z georeferencjami i na jej podstawie ręcznego stworzenia odpowiednich kształtów oraz nadania im atrybutów.

Tworzenie warstwy wektorowej w QGIS:

  1. Z menu Warstwa wybrać opcję Nowa warstwa wektorowa
  2. W polu Typ zaznaczyć opcję Poligon
  3. Uzupełnić pole Nazwa - jest to nazwa kolumny atrybutów
  4. Z listy Typ wybrać opcję String (ciąg znaków)
  5. Kliknąć ikonę Dodaj Atrybut, jego nazwa i typ pojawią się na liście poniżej
  6. Po wybraniu Ok należu podać nazwę pliku
  7. Warstwa zostanie automatycznie dodana do mapy
  8. Aby rozpocząć edycję należy wybrać z menu Warstwa >>> Tryb edycji
    lub kliknąć ikonę niebieskiego ołówka
  9. W menu Edycja oraz na pasku zadań zostaną uaktywnione odpowiednie ikony (Dodaj Poligon)
  10. Po dodaniu wszystkich węzłów kliknięcie prawym przyciskiem myszy kończy edycję danego obiektu
    i pozwala na dodanie wartości atrybutów
  11. UWAGA - obiekty są zapisywane w pliku dopiero po wyłączeniu edycji.


Rycina 2. Tworzenie warstwy wektorowej w QGIS.

Przykładowa mapa topograficzna, obejmująca okolice Wydziału:

ZADANIE 2.3. Korzystając z mapy topograficznej okolic Moraska stwórz trzy warstwy wektorowe:
  1. Punktową - zawierająca 10 punktów charakterystycznych (w tym Wydział:) ), wraz z nazwą.
  2. Liniową - zawierająca linie komunikacyjne (min. 5) wraz z nazwą i rodzajem - w tym linię kolejową i ulicę Umultowską.
  3. Poligonową - zawierająca rodzaje pokrycia terenu wraz z rodzajem- co najmniej 2 obiekty spośród wymienionych: las, obiekt hydrograficzny, obszar zabudowany. Zdigitizowane obiekty winny pokrywać min. 50% mapy.