Systemy Informacji Geograficznej

Przykładowe dane

Import danych tekstowych

Nowe dane wektorowe powstają często na drodze importu danych atrybutowych opatrzonych georeferencjami, na przykład pochodzących z kartowania terenowego, lub też w drodze digitalizacji danych obrazowych lub przedstawień kartograficznych.

W pierwszym ze sposobów często mamy do czynienia z danymi punktowymi, w postaci pliku tabelarycznego, w którym dwie z kolumn zawierają informacje o położeniu obiektu. Najczęściej wykorzystuje sie format .csv. W QGIS dostępna jest wtyczka do importu plików csv - opcja "Dodaj warstwę tekstową csv" w menedżerze wtyczek. Po ukatywnieniu wybiera się ją poprzez menu:

Wtyczki/Tekst z separatorami/Dodaj warstwę tekstową rozdzieloną separatorami

Po wybraniu wtyczki ukazuje sie okno dialogowe:


Rycina 1. Okna dialogowe importu danych csv..

Przed wybraniem pliku dobrze jest wskazać separator, czyli znak odzielający kolumny z danymi. W przypadku danych tekstowych najczęściej spotykanymi są przecinek - "," oraz tabulator -"\t". Po wybraniu pliku, jeśli poprawnie został zdefiniowany separator, możliwy będzie wybór kolumn odpowiadających za współrzędne x i y. Należy zwrocić uwagę na prawidłowe ich przyporządkowanie. Po kliknięciu OK warstwa zostanie dodana do mapy. Jednak nie jest ona jeszcze zapisana - należy zrobic to wybierając odpowiednią opcję z menu kontekstowego.

UWAGA: W przypadku tworzenia własnych danych należy pamiętać, że współrzędne muszą być w formacie dziesiętnym, a kolumny winny mieć nagłówki. Dobrym zwyczajem jest też unikanie w nazwach kolumn: spacji, dużych liter i znaków innych niz alfanumeryczne.

Edycja istniejących danych

Często istnieje potrzeba dokonania zmiany lub aktualizacji posiadanych danych. Do prostych sposobów edycji można zaliczyć - edycję atrybutów, kasowanie i przenoszenie całych obiektów, zmiany kształtu i położenia. W QGIS do zmiany danych atrybutowych służy tabela atrybutów. Po wybraniu odpowiedniej warstwy należy włączyć tryb edycji: Warstwa/Tryb edycji a następnie otworzyć tabelę atrybutów: Warstwa/Otwórz tabelę atrybutów.

Włączony tryb edycji (ikona niebieskiego ołówka) umożliwia zmiany nie tylko atrybutów ale i kształtu obiektow wektorowych - w tym trybie widoczne są poszczególne węzły. Dostępne w danym rodzaju geometrii operacje wyszczególnione są w menu Edycja oraz na pasku zadań. UWAGA: dokonane zmiany nie są zapisywane na bieżąco - staje sie to dopiero po ręcznym zapisie lub wyłączeniu trybu edycji.

Obiekty wybrane za pomocą narzędzi graficznych lub danych atrybutowych mogą być w łatwy sposób przenoszone pomiędzy warstwami dzięki opcjom Kopiuj i Wklej. Należy przy tym pamiętać, że atrybuty kopiowane są tylko wtedy jeśli w docelowej warstwie istnieją kolumny atrybutów tego samego typu i o tej samej nazwie. Prostym sposobem przygotowanie warstwy do przeklejenia obiektów jest wyczyszczenie już istniejącej i zapisanie pod inną nazwą. Tym sposobem zachowane zostają informacje o układzie współrzędnych i strukturze danych atrybutowych.

Proste narzędzia edycyjne w QGIS mogą zostać rozbudowane o dodatkowe funkcjonalności np. przy pomocy panelu zaawansowanej digitalizacji, udostepniającego narzędzia podobne od tych spotykanych w oprogramowaniu CAD: Widok/Panele/Zaawansowana digitalizacja, oraz za pomocą szeregu wtyczek

Tworzenie warstwy wektorowej

Częstym źródłem danych wektorowych są mapy topograficzne, mapy zasadnicze, zdjęcia lotnicze etc., służące jako podkład do digitizacji. Procedura wymaga wyświetlenia mapy z georeferencjami i na jej podstawie ręcznego stworzenia odpowiednich obiektów wektorowych oraz nadania im atrybutów.

Tworzenie warstwy wektorowej w QGIS:

  1. Z menu Warstwa wybrać opcję Nowa warstwa wektorowa
  2. W polu Typ zaznaczyć opcję Poligon
  3. Uzupełnić pole Nazwa - jest to nazwa kolumny atrybutów
  4. Z listy Typ wybrać opcję String (ciąg znaków)
  5. Kliknąć ikonę Dodaj Atrybut, jego nazwa i typ pojawią się na liście poniżej
  6. Po wybraniu Ok należu podać nazwę pliku
  7. Warstwa zostanie automatycznie dodana do mapy
  8. Aby rozpocząć edycję należy wybrać z menu Warstwa >>> Tryb edycji
    lub kliknąć ikonę niebieskiego ołówka
  9. W menu Edycja oraz na pasku zadań zostaną uaktywnione odpowiednie ikony (Dodaj Poligon)
  10. Po dodaniu wszystkich węzłów kliknięcie prawym przyciskiem myszy kończy edycję danego obiektu
    i pozwala na dodanie wartości atrybutów
  11. UWAGA - obiekty są zapisywane w pliku dopiero po wyłączeniu edycji lub po wybraniu opcji Zapisz z menu Warstwa.

Podstawowe narzędzia analizy wektorowej

Dysponując jedną lub kilkoma wartswami wektorowymi można posłużyć się dodatkowymi narzędziami analizt dostarczanymi przez QGIS. Są one dostępne w menu Wektor/Narzędzia geoprocessingu Za ich pomocą można dokonać operacji wycinania, odejmowania, łączenia i dzielenia warstw a także wykonywania prostych analiz typu bufor. Poniżej przykład czynności koniecznych do utworzenia bufora na podstawie warstwy liniowej.

  1. Wybierz narzędzie Wektor/Narzędzia geoprocessingu/Bufor
  2. W okienku dialogowym wybierz warstwę na podstawie której ma być tworzony bufor.
  3. Wpisz wielkość bufora w pole Stała wielkość bufora
  4. Podaj nazwę pliku w polu Wyjściowy Shapefile za pomocą przycisku Przeglądaj - samo wpisanie nazwy spowoduje na niektórych systemach zapis w katalogu głównym QGIS.
  5. Po wybraniu Ok zostanie utworzony nowy plik poligonowy i automatycznie dodany do mapy.
  6. UWAGA! Jednostki wielkości bufora to jednostki odwzorowania warstwy wejściowej. Powinna być ona w jednym z odwzorowań płaskich np. PUWG 1992.

ZADANIA DO ĆWICZENIA 4

ZADANIE 4.1. Stwórz plik tekstowy w formacie .csv, zawierający nazwy oraz współrzędne siedzib gmin powiatu poznańskiego. Stwórz na tej podstawie plik wektorowy shapefile.
ZADANIE 4.2. Korzystając z mapy topograficznej okolic Moraska utwórz wektorową mapę użytkowania terenu, wydzielając cztery kategorie użytkowania terenu: obszary zabudowane, tereny rolne, tereny zielone, wody.
ZADANIE 4.3. Stwórz plik wektorowy wyznaczający strefę buforową 25 m od lini kolejowej.
ZADANIE 4.4. Wykorzystując model terenu wyznacz strefę zagrożenia powodziowego wzdłuż Warty - przyjmując za punkt zerowy wysokość lustra wody wyznaczoną z NMT oraz wysokość zalewu wynoszącą 3m. Zwróć uwagę na ewentualne błędy w modelu.